Bạn có biết thực tế có ba loại đồng cảm? Nắm được sự khác biệt này có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về sự đồng cảm là gì và cách xây dựng nó.
Đồng cảm là khả năng hiểu và chia sẻ suy nghĩ hoặc cảm xúc của người khác. Đó là một dấu hiệu của trí tuệ cảm xúc, một khả năng quan trọng cho phép bạn hiểu rõ hơn về người khác và củng cố các mối quan hệ của mình.
Để cảm nhận và thể hiện sự đồng cảm với người khác, bạn không nhất thiết phải cùng trải qua những trải nghiệm và tình huống của họ. Nhưng bạn phải có hai điều:
– Sự thôi thúc và mong muốn quan tâm đến suy nghĩ hoặc cảm xúc của ai đó
– Sự chủ động tưởng tượng
Nhưng bạn có biết rằng có ba loại đồng cảm khác nhau?
Các nhà tâm lý học Daniel Goleman và Paul Ekman là hai trong số những chuyên gia hàng đầu thế giới về trí tuệ cảm xúc và sự đồng cảm.
Trong một bài viết cho Tạp chí Greater Good, một ấn phẩm của Trung tâm Khoa học Greater Good tại Đại học California, Berkeley, Goleman và Ekman đã chia khái niệm về sự đồng cảm thành ba loại sau:
– Sự đồng cảm nhận thức
– Sự đồng cảm về mặt cảm xúc
– Sự đồng cảm trắc ẩn
Chúng ta hãy xem xét kỹ hơn từng loại, chúng liên quan với nhau như thế nào cũng như cách bạn có thể xây dựng và biểu đạt từng loại.
Sự đồng cảm nhận thức là gì?
Sự đồng cảm nhận thức là khả năng hiểu được cảm xúc của một người và những gì họ (có thể) đang nghĩ.
Đây là hình thức đồng cảm cơ bản nhất, nhưng nó cực kỳ mạnh mẽ. Nó giúp bạn hiểu lý do ẩn sau lời nói và hành động của người khác. Điều này cho bạn một bức tranh chính xác hơn về đối phương.
Ví dụ: Nếu một đồng nghiệp bắt đầu gặp khó khăn trong công việc, sự đồng cảm về mặt nhận thức sẽ cho phép bạn nhìn thấy đằng sau tình huống đó. Thay vì coi người đó là lười biếng hoặc không có năng lực, bạn hãy cố gắng hiểu điều gì có thể khiến công việc của người đó gặp khó khăn. Họ đang phải chịu đựng điều gì? Liệu có điều gì đó đã thay đổi trong cuộc sống cá nhân của họ?
Ngoài việc giúp bạn hiểu rõ hơn, sự đồng cảm về mặt nhận thức còn giúp bạn trở thành người giao tiếp tốt hơn vì nó giúp bạn truyền đạt thông tin theo cách mà người khác cũng có thể hiểu được.
Sự đồng cảm về mặt cảm xúc là gì?
Sự đồng cảm về mặt cảm xúc (còn được gọi là sự đồng cảm về tình cảm) tiến xa hơn một bước so với việc hiểu cảm xúc của người khác, đó là khả năng thực sự chia sẻ những cảm xúc đó. Một số người đã mô tả sự đồng cảm về mặt cảm xúc là cảm nhận “nỗi đau của bạn trong trái tim tôi”.
Sự đồng cảm về mặt cảm xúc cho phép bạn liên hệ tốt hơn với người khác, bất kể bạn có đồng ý với họ hay không hoặc bất kể bạn nhìn nhận hoàn cảnh của họ như thế nào.
Ví dụ: Giả sử đồng nghiệp của bạn nói với bạn rằng họ đặc biệt căng thẳng vì một số vấn đề với con cái. Bạn chưa từng gặp phải những vấn đề tương tự với con mình, có thể bạn thậm chí chưa có con, nhưng bạn hiểu rằng tình huống đó rất khó khăn và có thể ảnh hưởng đến công việc của họ.
Khi bạn thể hiện sự đồng cảm về mặt cảm xúc, bạn đang cố gắng liên hệ với cảm xúc của họ. Bạn nghĩ về khoảng thời gian mà bạn đặc biệt căng thẳng – không phải vì con cái mà vì điều gì khác. Có lẽ đó là một bài thuyết trình quan trọng bạn phải nói trước đám đông. Hoặc có thể bạn đang trải qua khoảng thời gian khó khăn với người yêu của mình.
Chìa khóa ở đây là bạn cố gắng kết nối với cảm giác chứ không phải tình huống. Và khi làm vậy, bạn đang xây dựng mối liên hệ với người khác, điều này thường dẫn đến loại đồng cảm thứ ba.
Sự đồng cảm trắc ẩn là gì?
Sự đồng cảm đầy trắc ẩn (còn được gọi là sự đồng cảm quan tâm) không chỉ đơn giản là hiểu người khác và chia sẻ cảm xúc của họ, nó còn thúc đẩy bạn hành động và giúp đỡ theo một cách nào đó.
Quay lại với đồng nghiệp của bạn: Bạn đã có thể hiểu được họ đang nghĩ gì và cảm thấy gì. Bạn thậm chí đã tìm ra cách để chia sẻ những cảm xúc đó, mặc dù hoàn cảnh của bạn rất khác với họ.
Bây giờ, sự đồng cảm trắc ẩn truyền cảm hứng cho bạn làm điều gì đó. Nếu bạn là trưởng nhóm, có thể bạn sẽ giảm bớt căng thẳng bằng cách kéo dài thời hạn deadline hoặc nhờ một đồng đội ít bận rộn hơn giúp đỡ công việc hiện tại cho họ. Hoặc, với tư cách là một đồng đội, bạn có thể tình nguyện giúp đỡ.
Không chỉ trao đi một đôi tai biết lắng nghe, bạn cũng có thể hành động như sau: “Tôi cảm nhận được điều bạn đang cảm thấy. Hãy để tôi giúp bạn.”
Điều đó không chỉ giúp đồng nghiệp của bạn vượt qua khó khăn mà còn củng cố mối quan hệ và khuyến khích họ làm điều tương tự cho người khác.
Bây giờ bạn đã hiểu sự khác biệt giữa ba loại đồng cảm, hãy đảm bảo kiểm tra xem bạn có thể xây dựng từng loại như thế nào.