Nhiều người từng nói với Padme rằng:
“Nếu chồng em thay đổi thì em sẽ hạnh phúc.”
“Nếu vợ anh bớt kiểm soát thì gia đình sẽ bình yên.”
“Nếu người kia biết lắng nghe hơn thì mọi chuyện đã khác.”
Thoạt nghe, những điều ấy đều có lý. Quả thật, nếu người bạn đời biết yêu thương hơn, biết lắng nghe hơn hay biết chịu trách nhiệm hơn thì cuộc sống sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Nhưng có một câu hỏi ít khi chúng ta tự đặt ra:
Vì sao cùng một hành động, có người chỉ buồn vài phút rồi thôi, còn có người lại đau suốt nhiều ngày?
Cùng là một câu nói vô tình, có người chỉ thấy khó chịu. Nhưng cũng có người cảm giác như mình bị phủ nhận cả giá trị của bản thân.
Cùng là việc người bạn đời quên trả lời tin nhắn, có người nghĩ: “Chắc anh ấy bận.” Nhưng cũng có người lập tức hoảng sợ rằng mình không còn được yêu nữa.
Điều khác biệt không nằm hoàn toàn ở sự việc xảy ra.
Điều khác biệt nằm ở điều mà sự việc ấy đã chạm vào bên trong mỗi người.
Đó cũng là lý do nhiều truyền thống tu tập xem hôn nhân là một “đạo tràng”. Không phải vì hôn nhân luôn bình yên, mà bởi đây là nơi những phần chưa trưởng thành trong ta rất dễ lộ diện.
Khi sống cùng một người đủ lâu, chúng ta không chỉ mang đến cho nhau tình yêu. Chúng ta còn mang theo cả tuổi thơ, những niềm tin đã hình thành từ nhỏ, những lần từng bị bỏ rơi, từng bị chê bai, từng phải gồng gánh, từng nghĩ rằng mình không đủ tốt. Mỗi khi có va chạm, những ký ức ấy không nằm yên trong quá khứ. Chúng bước vào hiện tại và khiến ta phản ứng mạnh hơn rất nhiều so với bản thân sự việc.
Có lẽ bạn đã từng trải qua điều này. Người bạn đời chỉ nói một câu: “Để anh làm cũng được.” Nhưng bạn lại thấy như mình vừa bị chê là vô dụng.
Hoặc người ấy xin được ở một mình một buổi tối vì quá mệt sau một ngày làm việc. Điều họ cần chỉ là nghỉ ngơi. Thế nhưng trong bạn lại xuất hiện một cảm giác rất quen: “Họ không còn cần mình nữa.”
Nếu nhìn kỹ, ta sẽ thấy người kia không tạo ra cảm xúc ấy. Họ chỉ vô tình chạm vào nơi vốn đã đau từ rất lâu. Người bạn đời không chỉ là người đồng hành. Họ còn là một tấm gương rất trung thực phản chiếu những gì ta chưa từng đủ can đảm để nhìn vào.
Họ phản chiếu sự nóng giận mà ta vẫn nghĩ mình kiểm soát được.
Phản chiếu nỗi sợ bị bỏ rơi mà ta luôn che giấu bằng sự mạnh mẽ.
Phản chiếu nhu cầu được công nhận mà ta vẫn tưởng mình đã vượt qua.
Và cả những kỳ vọng vô hình mà chính ta cũng không biết mình đang đặt lên người kia.
Nếu chỉ nhìn ra lỗi của đối phương, ta sẽ luôn chờ họ thay đổi rồi mới cho phép mình bình an. Nhưng nếu biết quay lại nhìn chính mình, mỗi mâu thuẫn sẽ trở thành một bài học chuyển hóa tuyệt vời. Thay vì hỏi: “Tại sao người ấy lại đối xử với mình như vậy?”, ta có thể thử hỏi thêm một câu khác: “Điều gì trong mình vừa bị chạm tới?” hay “Điều gì trong mình đang phản ứng với sự kiện này”
Đó là một câu hỏi rất nhỏ, nhưng có thể thay đổi hoàn toàn cách ta bước vào một cuộc tranh cãi. Bởi khi bắt đầu quan sát chính mình, ta sẽ nhận ra giữa sự việc và phản ứng luôn có một khoảng dừng. Khoảng dừng ấy chính là nơi ta có quyền lựa chọn ta có thể phản ứng theo thói quen cũ hoặc hồi đáp lại bằng một cách trưởng thành hơn.
Đó chính là luyện tâm. Luyện tâm không phải là cố nhịn, chịu đựng để mọi chuyện êm xuôi. Cũng không phải ép bản thân phải tích cực hay tha thứ khi trong lòng vẫn còn rất nhiều ấm ức. Luyện tâm là dám nhìn thẳng vào cảm xúc của mình mà không để cảm xúc đấy điều khiển suy nghĩ hay hành động của chúng ta.
Là nhận ra cơn giận đang xuất hiện trước khi nó biến thành những lời nói làm tổn thương người mình yêu. Là nhận ra nỗi sợ trước khi nó biến thành sự kiểm soát. Là nhận ra cảm giác cô đơn trước khi nó biến thành trách móc. Và để làm được điều đó, Padme thường gợi ý học viên bắt đầu từ một thực hành rất đơn giản. Mỗi khi cảm xúc dâng lên, đừng vội tranh luận. Hãy dừng lại vài phút và tự hỏi bốn câu.
Mình đang cảm thấy điều gì?
Đừng trả lời bằng suy nghĩ như “Anh ấy sai” hay “Cô ấy vô tâm”. Hãy gọi đúng tên cảm xúc: buồn, sợ, thất vọng, tủi thân hay tức giận.
Tiếp theo, hãy hỏi: Điều gì vừa chạm tới mình?
Có phải mình đang sợ bị bỏ rơi? Sợ không được tôn trọng? Hay sợ mình không đủ quan trọng trong mắt người kia?
Sau đó, hãy hỏi: Nhu cầu thật sự của mình là gì?
Nhiều khi điều ta cần không phải một lời xin lỗi, mà chỉ là được lắng nghe. Không phải người kia phải thay đổi ngay lập tức, mà là một cái ôm, một lời xác nhận rằng họ vẫn ở đây cùng mình.
Cuối cùng, hãy tự hỏi: Mình có thể nói điều đó mà không đổ lỗi như thế nào?
Thay vì nói: “Anh lúc nào cũng vô tâm.”
Ta có thể nói: “Khi anh im lặng quá lâu, em cảm thấy rất bất an. Em chỉ cần biết rằng anh vẫn muốn cùng em giải quyết chuyện này.”
Nghe có vẻ chỉ khác vài từ nhưng đó là sự khác biệt giữa công kích và kết nối. Điều kỳ diệu là khi một người thay đổi cách phản ứng, cả mối quan hệ cũng bắt đầu thay đổi. Không phải lúc nào người kia cũng thay đổi ngay nhưng họ sẽ có cơ hội được phản ứng theo một cách khác nơi có sự bình an hiện hữu.
Khi bạn không còn đáp trả bằng giận dữ, cuộc cãi vã rất khó leo thang như cũ. Khi bạn biết giữ ranh giới mà không công kích, người kia có nhiều cơ hội lắng nghe hơn. Khi bạn thôi bắt người bạn đời phải chữa lành mọi khoảng trống trong mình, tình yêu cũng bớt đi rất nhiều gánh nặng.
“Vậy nếu mình là người duy nhất cố gắng thì sao?” Đó là một câu mà rất nhiều người trăn trở khi chỉ thấy mình mình nỗ lực, cố gắng.
Luyện tâm không có nghĩa là gánh hết trách nhiệm của cuộc hôn nhân. Nếu người kia liên tục bạo hành, phản bội, thao túng hay từ chối chịu trách nhiệm với hành vi của mình, thì việc giữ ranh giới hoặc rời đi cũng là một biểu hiện của trí tuệ và lòng tự trọng.
Luyện tâm không phải để chịu đựng nhiều hơn Luyện tâm là để sáng suốt hơn. Để biết khi nào cần mở lòng, khi nào cần lên tiếng, khi nào cần chờ đợi và khi nào cần buông.
Có lẽ đó cũng là món quà lớn nhất mà hôn nhân mang lại không phải vì nó giúp ta gặp được một người hoàn hảo. Mà vì nó trao cho ta cơ hội nhìn thấy những phần chưa lành trong chính mình, rồi từng chút một học cách ôm lấy chúng bằng sự tỉnh thức và yêu thương.
Bởi cuối cùng, người bạn đời không phải là người có trách nhiệm lấp đầy mọi khoảng trống trong ta họ chỉ là người cùng ta đi trên hành trình trưởng thành. Còn sự bình an, sau tất cả, luôn bắt đầu từ bên trong chính mình.
Thank you! I Love You!